واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
476
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
رقم درآمد عمرو بر ما مجهول است . و فقط از روى اخبارى كه دربارهء مقدار خراج زمان طاهريان و سامانيان در دست است ، مىتوانيم دربارهء آن داورى كنيم . به گفتهء طبرى « 1 » در سال مرگ عبد اللّه بن طاهر خراج همهء نواحى تابع وى معادل 48 ميليون درهم بوده . به گفتهء ابن خردادبه « 2 » خراجى كه عبد اللّه به خليفه مىپرداخته 44846000 درهم و 13 اسب اصيل و 2000 گوسفند و 2000 بنده از غزان به قيمت 600000 درهم و 1187 قطعه پارچه و 1300 قطعه آهن بود . اين ارقام مربوط به سالهاى 211 و 212 هجرى . ( 826 و 827 ميلادى ) مىباشد . در سال 221 هجرى . 836 ميلادى - اگر به سخنان قدامه اعتماد كنيم « 3 » - عبد اللّه تعهد كرد بر روى هم 38 ميليون [ درهم ] بپردازد و در اين مبلغ بهاى بندگان ارسالى و گوسفندان و پارچههاى پنبهاى گنجانده شده بوده . ظاهرا باقى درآمد به كيسهء طاهريان مىرفته . يعقوبى « 4 » خراج خراسان را به 40 ميليون [ درهم ] تخمين مىزند و اين مبلغ سواى خمس غنايم است ( در غزوات بخاطر دين ) كه كلا از آن طاهريان مىشده . گذشته از اين طاهريان از عراق 13 ميليون - سواى هدايا - دريافت مىداشتند . ابن حوقل « 5 » و مقدسى « 6 » در مورد
--> ( 1 ) - طبرى ، 1339 - 1338 ؛ نيز رجوع شود به گفتهء مسعودى ( مروج ، V I I I ، 125 و بعد ) دربارهء هدايائى كه عمرو در سال 283 هجرى / 896 ميلادى براى خليفه فرستاد . در ميان آن هدايا بتى مسين بود كه عمرو از كوهيان مرز هندوستان گرفته بود . ( 2 ) - ابن خرداذبه ، 28 . ( 3 ) - قدامه ، 185 . ( 4 ) - يعقوبى ، « كتاب البلدان » ، 308 . ( 5 ) - ابن حوقل ، 341 . ( 6 ) - مقدسى ، 340 .